2. Жүргізушілердің жалпы міндеттері

2.1. Ме­хани­калық көлiк құра­лының жүргi­зушi­сi мы­наларға мiн­деттi:

ҚР Үкіметінің 26.05.99 ж. № 643; 2005.12.10. № 1021 (бұр. ред. қара); 2007.09.01. № 6 қаулы­лары­мен 2.1.1-тар­мақ өзгертілді

2.1.1. Мы­налар­ды өзi­мен бiр­ге алып жүруi және iш­кi iс­тер ор­ганда­рының (по­лиция) оған уәкi­лет­тi ла­уазым­ды адам­да­рының та­лап етуi бойын­ша оларға тек­се­руге бе­руге;

көлiк құра­лын жүргi­зу құқығына жүргi­зушi­нiң куәлi­гi (жүргізуші куәлігінің ор­ны­на берілген куәлік және жүргi­зушi­нiң же­ке ба­сын куәлан­ды­ратын құжат);

көлiк құрал­да­рына тiр­кеу құжат­та­ры;

көлiк құра­лының иесi бол­маған­да басқарған жағдай­да — осы көлiк құра­лына иелiк ету­дi не­месе пай­да­лану­ды, не­месе би­лiк ету құқығын рас­тай­тын құжат;

мем­ле­кет­тiк тех­ни­калық байқаудан өткен­дi­гi ту­ралы құжат;

заңна­мада белгілен­ген жағдай­лар­да көлік құрал­да­ры иелерінің аза­мат­тық-құқықтық жа­уап­кершілігін міндетті сақтан­ды­ру жөніндегі сақтан­ды­ру по­лисі және/не­месе жо­ла­ушы­лар­дың ал­дында та­сымал­да­ушы­ның аза­мат­тық-құқықтық жа­уап­кершілігін міндетті сақтан­ды­ру жөніндегі сақтан­ды­ру по­лисі;

бел­гi­лен­ген жағдай­лар­да жол қағазы мен та­ситын жүкке құжат­тар.

Заңдар­да көздел­ген жағдай­лар­да, тек­се­ру үшiн Көлiк­тiк бақылау ко­мите­тiнiң қыз­метшi­лерi­не ар­на­улы рұқсат­та­маны, ха­лықара­лық та­сымал­ды жүзу­ге асы­ру кезіндегі рұқсат­та­ма мен ли­цен­зи­яны (не­месе есеп құжа­тын) көрсет­сiн. Ар­на­улы рұқсат­та­ма мен рұқсат­та­ма бол­маған жағдай­да Көлiк­тiк бақылау ко­мите­тiнiң қыз­метшi­сiне көлiк құра­лын басқару құқығы үшiн жүргi­зушінiң куәлi­гiн (жүргізуші куәлігінің ор­ны­на берілген куәлік пен жүргi­зушi­нiң же­ке ба­сын куәлан­ды­ратын құжат) алу үшiн көлiк құра­лына ар­налған тiр­кеу құжат­та­рын, жол жүру па­рағы мен та­сыла­тын жүкке ар­налған құжат­тарды тап­сы­рады.

2.1.2. Қауiп­сiздiк бел­дi­гiмен жаб­дықталған көлiк құрал­да­рын­да қозғалыс ке­зiн­де бел­дiктен­ген бо­луы, бел­дiк тақпаған (12 жасқа дейiн­гi ба­лалар­ды, үй­ре­тушi көлiк құра­лын басқарған кез­де үй­ре­нушi­нiң, ал ел­дi ме­кен­дерде, тұрғын-үй ай­мақта­рын­да, бұдан басқа, шұғыл және ар­на­улы қыз­мет ав­то­мобиль­де­рiнiң және так­си жүргi­зушi­лерi мен жо­ла­ушы­лары­на бел­дiк тақпа­уына жол бе­рiле­дi) жо­ла­ушы­лар­ды та­сымал­да­мау.

Шұғыл және ар­на­улы қыз­меттер тiз­бе­сiн Қазақстан Рес­публи­касы­ның Үкi­мет бел­гi­лей­дi.

Мо­тоцикл­дi басқарған кез­де түй­ме­лен­ген мо­тош­лем ки­юге және түй­ме­лен­ген мо­тош­лем ки­меген жо­ла­ушы­ны та­сымал­да­мау.

2.2. Ха­лықара­лық жол қозғалы­сына қаты­сушы ме­хани­калық көлiк құра­лын жүргi­зушi:

өзi­мен бiр­ге Жол қозғалы­сы ту­ралы кон­венцияға сәй­кес ке­летiн көлiк құра­лына тiр­кеу құжа­тын және жүргi­зушi­нiң куәлi­гiн;

көлiк құра­лын­да өзi тiр­келген мем­ле­кет­тiң тiр­кеу және айырым бел­гi­лерiн алып жүру­ге мiн­деттi.

2.3. Көлiк құра­лының жүргi­зушi­сi мы­наларға мiн­деттi:

ҚР Үкіметінің 2005.12.10. № 1021 қаулы­сымен 2.3.1. -тар­мақ өзгертілді (бұр. ред. қара)

2.3.1. Көлiк құрал­да­рын пай­да­лануға рұқсат бе­ру жөнiн­де­гi Не­гiз­гi ере­желер­ге және ла­уазым­ды адам­дар мен жол қозғалы­сына қаты­сушы­лар жол қозғалы­сы қауiп­сiздi­гiн қам­та­масыз ету жөнiн­де­гi мiн­детте­меле­рiне сәй­кес көлiк құрал­да­рының дұрыс жай-күйi шығар ал­дында тек­се­ру және жол­да қам­та­масыз ету. Бұдан әрi — Не­гiз­гi ере­же.

2.3.2. Iш­кi iс­тер ор­ганда­ры (по­лиция) қыз­метке­рiнiң 5.3. -тар­маққа сәй­кес бе­рiл­ген та­лап етуi бойын­ша аял­дау және оның нұсқаула­рын орын­дау.

2.3.3. Iш­кi iс­тер ор­ганда­ры қыз­метке­рiнiң та­лап етуi бойын­ша мас­тығы ту­ралы куәлан­ды­ру өту.

ҚР Үкіметінің 2005.12.10. № 1021 қаулы­сымен 2.3.3. -1 тар­мағымен то­лықты­рыл­ды

2.3.3–1. Қазақстан Рес­публи­касы­ның Әкiм­шi­лiк құқық бұзу­шылық ту­ралы ко­дек­сiнде бел­гi­лен­ген жағдай­лар­да Ере­желер­дi бi­лу­iн тек­се­руден өту.

2.3.4. Көлiк құра­лының өздi­гiнен қозғалып ке­ту­iн бол­дырмай­тын ша­ра қол­данбайын­ша, көлiк құра­лын тас­тап ке­туге және оны бөтен адам­дардың пай­да­лану­ына бер­меу.

ҚР Үкi­метi­нiң 19.12.02 ж. № 1329 (бұрынғы ред. қара); 2005.12.10. № 1021 (бұр. ред. қара) қаулы­лары­мен 2.3.5-тар­мақ өзгертілді

2.3.5. Көлiк құра­лын:

жол-жөне­кей бағыт­та ме­дици­налық қыз­мет көрсе­туге ке­тiп ба­ра жатқан ме­дици­на қыз­меткер­ле­рiне, сон­дай-ақ қозғалыс бағыты­на қатыс­сыз, же­дел ме­дици­налық жәрдем қажет ете­тiн аза­мат­тарды ем­деу ме­кеме­лерi­не алып ба­ру үшiн ме­дици­на қыз­меткер­ле­рiне, iш­кi iс­тер ор­ганда­рының және ұлттық қауiп­сiздiк ор­ганда­рының қыз­меткер­ле­рiне;

ава­рия ке­зiн­де зар­дап шек­кен көлiк құрал­да­рын та­сымал­дау, та­биғи апат болған жер­ге же­ту үшiн iш­кi iс­тер ор­ганда­рының қыз­меткер­ле­рiне, сон­дай-ақ заңда көздел­ген, өзге де кейiн қал­ды­руға бол­май­тын жағдай­лар­да iш­кi iс­тер ор­ганда­ры, Қазақстан Рес­публи­касы­ның Пре­зиден­тi Күзет қыз­ме­тi мен ұлттық қауiп­сiздiк ор­ганда­ры қыз­меткер­ле­рiне бе­ру.

Ес­керт­пе: 1. Көлiк құрал­да­рын бе­ру ту­ралы та­лап ету шет ел мем­ле­кет­те­рi өкiл­дiкте­рiнiң және дип­ло­мати­ялық им­му­ните­тi бар ха­лықара­лық ұйым­дардың көлiк құрал­да­рына қол­да­ныл­май­ды.

2. Көлiк құра­лын пай­да­ланған адам жүргi­зушi­нiң та­лап етуi бойын­ша анықта­ма бе­руi не­месе жол қағазы­на жаз­ба (жүру­дiң қан­ша уақытқа со­зылған­дығы, жүрiп өтiл­ген қашықтықты, өзi­нiң те­гiн, ла­уазы­мын, қыз­меттiк куәлi­гiнiң нөмi­рiн, өз ұйымы­ның ата­уын көрсе­тiп) жа­са­уы ти­iс.

3. Мем­ле­кет­тiк ұйым­дардың жоғары­да аталған қыз­меткер­ле­рiне көлiк құрал­да­рын бе­руге бай­ла­ныс­ты кел­тi­рiл­ген шығыс­тарды көлiк құра­лы иесi­нiң та­лап етуi бойын­ша бел­гi­лен­ген тәртiп­пен осы ұйым­дар өтей­дi.

2.4. Көлiк құра­лы жүргi­зушi­сiнiң құжа­тын тек­се­руге не­месе көлiк құра­лын пай­да­лануға құқығы бар адам жүргi­зушi­нiң та­лап етуi бойын­ша қыз­меттiк куәлi­гiн көрсе­туге мiн­деттi.

ҚР Үкi­метi­нiң 2005.12.10. № 1021 қаулы­сымен 2.5. -тар­мақ өзгертілді (бұр. ред. қара)

2.5. Жол-көлiк оқиғасы ке­зiн­де, оған қаты­сы бар жүргi­зушi:

Ере­женiң 7.2. -тар­мағының та­лап­та­рына сәй­кес көлiк құра­лын де­реу тоқта­туға (орын­нан қозғамауға), ава­ри­ялық жа­рық сиг­на­лиза­ци­ясын iс­ке қосуға және ава­ри­ялық аял­дау бел­гi­сiн (жа­нып-сөне­тiн қызыл фо­нарь) қоюға, оқиғаға қаты­сы бар зат­тардың ор­нын ауыс­тырмауға;

зар­дап шек­кендер­ге дәрi­гер­ге дейiн­гi ме­дици­налық көмек көрсе­ту үшiн бар­лық мүмкiн бо­латын ша­ралар­ды қол­да­ну, «ме­дици­налық же­дел жәрдем» шақыру, шұғыл жағдай­лар­да зар­дап шек­кендер­дi жол-жөне­кей ат­танды­ру, ал егер бұған мүмкiн­дiк бол­маған­да, өзi­нiң көлiк құра­лымен жақын жер­де­гi ем­деу ме­кеме­сiне жет­кi­зуге, өзi­нiң те­гiн, көлiк құра­лының тiр­кеу бел­гi­сiн ха­бар­лауға (же­ке ба­сын куәлан­ды­ратын құжат­ты не­месе жүргi­зушi­нiң куәлi­гiн және көлiк құра­лын тiр­кеу құжа­тын көрсе­тiп) оқиға болған жер­ге қай­тып ке­луге;

болған жағдай ту­ралы жақын жер­де­гi iш­кi iс­тер ор­га­нына ке­шiк­тiрмей ха­бар­лауға, көзi­мен көрген­дердiң те­гi мен ме­кен-жай­ла­рын жа­зып алуға және iш­кi iс­тер ор­ганда­рының қыз­меткер­ле­рiнiң ке­лу­iн күту­ге;

егер басқа көлiк құрал­да­рының қозғалы­сына мүмкiн­дiк бол­ма­са, жол­дың жүре­тiн бөлi­гiн бо­сатуға;

жүру бөлi­гiн бо­сату не­месе зар­дап ше­гушi­нi өзi­нiң көлiк құра­лымен ем­деу ме­кеме­сiне жет­кi­зу қажет болған жағдай­да куәлар­дың қаты­су­ымен көлiк құра­лының ор­на­ласу­ын, оқиғаға қаты­сы бар iз­дер мен зат­тарды ал­дын ала бел­гi­леп, олар­дың сақта­лу­ына мүмкiн бо­латын бар­лық ша­ралар­ды қабыл­дауға және оқиға болған жер­дi ай­на­лып өту­дi қам­та­масыз ету­ге мiн­деттi.

ҚР Үкi­метi­нiң 2005.12.10. № 1021 қаулы­сымен 2.6. -тар­мақ өзгертілді (бұр. ред. қара)

2.6. Егер жол-көлiк оқиғасы­ның нәти­жесiн­де зар­дап ше­гушi­лер бол­ма­са, жүргi­зушi­лер болған жағдай­ды бағала­уда өза­ра ке­лiсiм­ге ке­лiп, ал­дын ала оқиғаның схе­масын жа­сап және оған қол­да­рын қойып, оқиғаны ре­сiм­деу үшiн iш­кi iс­тер ор­га­нының жақын жер­де­гi жол по­лици­ясы пос­ты­на не­месе бөлiм­ше­сiне ке­луле­рiне бо­лады.

2.7. Жүргi­зушi­ге:

2.7.1. Мас күйiн­де (ал­ко­голь­дi, есiрт­кi не­месе өзге де), құлақ асу­ды және на­зар ауда­руды әлсi­рете­тiн дәрi­лiк зат­тар әсе­рiн­де; жол қозғалы­сы қауiп­сiздi­гiне қатер төндi­ретiн­дей ауру не­месе шар­шаған жағдай­да көлiк құра­лын басқаруға.

ҚР Үкi­метi­нiң 2005.12.10. № 1021 қаулы­сымен 2.7.2. -тар­мақ өзгертілді (бұр. ред. қара)

2.7.2. Ақауы бар не­месе мем­ле­кет­тiк байқаудан өтпе­ген көлiк құрал­да­рын пай­да­лануға.

ҚР Үкi­метi­нiң 2005.12.10. № 1021 қаулы­сымен 2.7.3. -тар­мақ жаңа ре­дак­ци­яда (бұр. ред. қара

2.7.3. Иесi заңна­мада бел­гi­лен­ген жағдай­лар­да көлiк құрал­да­ры иеле­рiнiң жа­уап­кершi­лiгiн мiн­деттi сақтан­ды­ру шар­тын және/не­месе жо­ла­ушы­лар­дың ал­дында та­сымал­да­ушы­ның жа­уап­кершi­лiгiн мiн­деттi сақтан­ды­ру шар­тын жа­самаған көлiк құра­лын пай­да­лануға.

ҚР Үкi­метi­нiң 2005.12.10. № 1021 қаулы­сымен 2.7.3–1-тар­мақпен то­лықты­рыл­ды

2.7.3–1. Мем­ле­кет­тiк тiр­кеу нөмi­рi бел­гi­лерi бол­маған не­месе олар тiр­кеу құжат­та­рына сәй­кес кел­ме­ген жағдай­лар­да көлiк құра­лын пай­да­лануға.

ҚР Үкi­метi­нiң 2005.12.10. № 1021 қаулы­сымен 2.7.4. -тар­мақ өзгертілді (бұр. ред. қара)

2.7.4. Мас күйiн­де­гi, жа­уап­ты қимыл жа­са­уды және на­зар ауда­руды әлсi­рете­тiн, дәрi­лiк зат­тар әсе­рiн­де отырған адам­дарға, ауру не­месе шар­шаған адамға, сон­дай-ақ жүргi­зудi үй­ре­тушi­ден басқа, өзi­мен бiр­ге осы са­нат­тағы көлiк құра­лын басқаруға құқық бе­ретiн жүргi­зушi­нiң куәлi­гi (жүргi­зушi куәлi­гiнiң ор­ны­на бе­рiл­ген куәлiк және жүргi­зушi­нiң же­ке ба­сын куәлан­ды­ратын құжат) жоқ не­месе жол (марш­рут) қағазын­да көрсе­тiл­ме­ген адамға көлiк құра­лын басқаруға бе­руге.

ҚР Үкi­метi­нiң 2005.12.10. № 1021 қаулы­сымен 2.7.5. -тар­мақ өзгертілді (бұр. ред. қара)

2.7.5. Ұйым­дасқан (оның iшiн­де жа­яу жүргiн­шi­лер де) ко­лон­на­ны ке­сiп өту­ге және оның iшi­нен орын алуға.

ҚР Үкi­метi­нiң 2005.12.10. № 1021 қаулы­сымен 2.7.6. -тар­мақпен то­лықты­рыл­ды

2.7.6. Жүрiс бөлi­гiне қоқыс, қозғалыс үшiн қауiп туғыза­тын зат­тар лақты­руға тыйым са­лына­ды. Бұл та­лап жол қозғалы­сының басқа қаты­сушы­лары­на да қойыла­ды.

ҚР Үкi­метi­нiң 2005.12.10. № 1021 қаулы­сымен 2.8. -тар­мақ өзгертілді (бұр. ред. қара)

2.8. Те­жегiш­тiң жұмыс жүйесi не­месе руль­дiк басқаруы жұмыс iс­те­мей­тiн бол­са, ақауы бар тiр­кеу құрылғысы­мен (по­езд құра­мын­да), сон­дай-ақ тәулiк­тiң қараңғы уақытын­да жол­дарда жа­сан­ды жа­рықтан­ды­ру бол­маған­да не­месе жет­кi­лiк­сiз көрi­нетiн жағдай­лар­да — фар­лар мен (не­месе) артқы үлкен от­та­ры жан­бай­тын (жоқ) бол­са, жаңбыр не­месе қар жа­уып тұрған­да жүргi­зушi жағын­дағы те­резе та­залағыш­тың ақауы бол­са, көлiк құра­лының қозғалы­сына тыйым са­лына­ды.

Ес­керт­пе. Ең төмен­гi жыл­дамдықтағы қозғалыс ке­зiн­де көлiк құра­лын тоқта­тат не­месе ма­невр­дi жүзе­ге асы­ра ал­май­тын жұмыс­тың те­жегiш жүйе не­месе руль­дiк басқару жұмыс iс­те­мей­тiн бо­лып са­нала­ды.

Жол жүрген­де Не­гiз­гi ере­желер­мен көлiк құрал­да­рын пай­да­лануға тыйым са­лына­тын және жүргi­зушi анықтай ала­тын басқа да ақаулар және жағдай­лар ту­ын­даған жағдай­да, оны жо­юы ти­iс, ал егер бұл мүмкiн бол­ма­са, жағдай­да, он­да қажет­тi сақтық ша­рала­рын сақтай оты­рып тұрақ не­месе жөндеу ор­ны­на апа­ру­ына бо­лады.

Өзекті сұхбат

Қайрат ТЫНЫБЕКОВ, ІІМ Жол полициясы комитетінің төрағасы, полиция полковнигі: азір халықтың жол полициясына деген сенімі арта түстірын басшыларына үндеу.
- Қайрат Сағатханұлы, соңғы жылдары қара жолдың бойында қаза табатындар санының күрт арту мәселесі, тіпті Елбасы қатысуымен өткен Қауіпсіздік кеңесінде қаралғанын білеміз. Ақыр соңында былтырғы жылы жол қозғалысы ережелерін бұзғандарға жауапкершілікті күшейту туралы заң қолданысқа енгізілді. Содан бері жыл өтті, жол қауіпсіздігіне қатысты нақты қандай нәтижелерді айта аласыз?
толығырақ »

Дауыс беру