Жалпы ережелер

Жал­пы ере­желер (Қазақстан Рес­публи­касы Ішкі істер ми­нистрінің 2010 жылғы 26 ақпан­дағы № 90 Көлік құрал­да­рының же­келе­ген түрлерін мем­ле­кеттік тіркеу және есеп­ке алу ере­жесінен үзінді)

Көлiк құрал­да­рының же­келе­ген түрле­рiн мем­ле­кет­тiк тiр­кеу және есеп­ке алу ере­жесі (бұдан әрі - Ере­же) көлік құрал­да­рының же­келе­ген түрлерін тіркеу тәртібін айқын­дай­ды.

Осы Ере­же басқа мем­ле­кет­терде тiр­келген және Қазақстан Рес­публи­касы­на 2 ай­дан ар­тық мер­зiмге уақыт­ша әке­лiн­ген көлiк құрал­да­рының же­келе­ген түрлерін ішкі істер ор­ганда­рының жол по­лици­ясы (бұдан әрі – ІІО ЖП) бөлiм­ше­лерінде тiр­ке­удің және есеп­ке алу­дың бi­рыңғай тәртiбін белгілейді.

Көлік құрал­да­рының же­келе­ген түрлерін мем­ле­кеттік тіркеу олар­ды жол қозғалы­сына, оның ішінде ха­лықара­лық қозғалысқа қаты­суға жібе­ру үшін негіз бо­лып та­была­ды, сон­дай-ақ көлік құра­лы иесінің меншік құқығын рас­тай­ды.

Осы Ере­же бойын­ша көлік құрал­да­рының же­келе­ген түрлерін мем­ле­кеттік тіркеу объектілері «Жол жүрісі қауіпсіздігі ту­ралы» Қазақстан Рес­публи­касы­ның 1996 жылғы 15 шілде­дегі Заңының 18-ба­бының 1), 2) тар­мақша­ларын­да көрсетілген ме­хани­калық көлік құрал­да­ры, ав­то­мобиль­дер­мен бірге қозғалысқа ар­налған тірке­мелер бо­лып та­была­ды.

Осы Ере­жеде мы­надай түсініктер пай­да­ланы­лады:

көлік құрал­да­рының же­келе­ген түрлерін мем­ле­кеттік тіркеу (бұдан әрі - көлік құрал­да­рын тіркеу) - осы Ере­жеге сәй­кес көлік құрал­да­рын есеп­ке қою, шығару, тіркеу белгілерін және олар­дың жол қозғалы­сына қаты­су­ына рұқса­тын рас­тай­тын басқа да құжат­тарды бе­ру жөніндегі заңна­малық актілер­ге сәй­кес жүзе­ге асы­рыла­тын ІІО ЖП қыз­меті.

Мем­ле­кеттік тіркеу нөмірлік белгісі (бұдан әрі - МТНБ) – бұл көлік құра­лына берілген және уәкілетті ор­ганның де­рек­тер ба­засын­да тіркел­ген оған белгілен­ген реттік сәй­кес­тендіру нөмірі. Бұл түсінік «Тран­зит» нөмірлік белгілеріне де қатыс­ты.

Көлік құрал­да­рын тірке­удегі өзгеріс – заңна­мада белгілен­ген құқықтық негіздер болған­да есеп­ке алу де­рек­тері мен көлік құрал­да­рының құжат­та­рына өзгерістер мен то­лықты­рулар енгізу;

тіркеу пункті – заңна­маға сәй­кес мем­ле­кеттік қыз­меттер көрсе­туге жатқызылған көлік құрал­да­рын тіркеу жөніндегі заңды рәсімдерді жүзе­ге асы­ратын ішкі істер ор­ганда­рының бөлімшесі;

тіркеу құжат­та­ры - көлік құрал­да­рының жол қозғалы­сына қаты­су­ына рұқса­тын рас­тай­тын құжат бо­лып та­была­тын осы Ере­жеге 1-қосым­шаға сәй­кес ны­сан бойын­ша көлік құра­лын тіркеу ту­ралы куәлік (бұдан әрі - КҚТК);

көлік құра­лының меншік иесі (меншік иесінің өкілі) - көлік құра­лының меншік иесі бо­лып та­была­тын не оны сенімхат бойын­ша иеле­нетін же­ке адам не­месе заңды тұлға;

тех­ни­калық рег­ла­мент – «Көлік құрал­да­рының қауіпсіздігіне қойыла­тын та­лап­тар» тех­ни­калық рег­ла­ментін бекіту ту­ралы» Қазақстан Рес­публи­касы Үкіметінің 2008 жылғы 9 шілде­дегі № 675 қаулы­сы;

тех­ни­калық құжат – көлік құрал­да­рының оның тех­ни­калық па­раметр­леріне сәй­кестігін анықтауға мүмкіндік бе­ретін ақпа­рат­ты қам­ти­тын құжат;

аг­ре­гат – көлік құра­лының қозғалтқышы не ша­нағы.

Көлік құрал­да­рын тіркеу олар­дың конс­трук­ци­ясы­ның, тех­ни­калық жай-күйі мен жаб­дықта­рының белгілен­ген қауіпсіздік та­лап­та­рына сәй­кестігін, олар­ды қол­да­ну, алу, пай­да­лану, иеліктен шығару, кәде­ге жа­рату, ор­та­лықтан­ды­рылған және өңірлік есебін қам­та­масыз ету тәртібінің сақта­лу­ын ІІО ЖП-ның бақыла­уын қам­та­масыз ету мақса­тын­да жүзе­ге асы­рыла­ды.

Көлік құрал­да­рын са­тып алу және иеліктен шығару Қазақстан Рес­публи­касы­ның Аза­мат­тық ко­дексіне сәй­кес жүргізіледі.

Осы Ере­же Қазақстан Рес­публи­касы­ның Қару­лы Күште­рiне, басқа да әскер­лері мен әске­ри құры­лым­да­рына ти­есілі көлiк құрал­да­рын тiр­ке­уге қол­да­ныл­май­ды.

Көлiк құрал­да­рының жол қозғалы­сына қаты­су­ына рұқсат етуді жүзе­ге асы­ру мақса­тын­да олар­дың иеле­рi са­тып алу­дан, ке­дендік ресімде­уден, есеп­тен шығару­дан кейін тіркеу не­месе көлік құрал­да­рын тірке­уге өзгерістер енгізу жөніндегі рәсімдер­ден өту үшін тіркеу пунк­ттеріне әке­леді.

Тiр­ке­уге бөлiн­ген ке­зеңде көлiк құра­лын тіркеу әре­кет­терін жүргізу ал­дында оны тек­се­руге әке­лу мақса­тын­да тіркеу пунктіне ба­ру үшін ғана және мiн­деттi түрде тран­зиттiк нөмірлер­мен пай­да­лануға рұқсат етi­ледi.

Дайын­далған көлік құрал­да­рының конс­трук­ци­ясы, оның ішінде олар­дың құрам­дас бөліктерінің, қосым­ша құрал-жаб­дық зат­та­рының, қосалқы бөлшек­тердің және жол қозғалы­сы қауіпсіздігін қам­та­масыз ету­ге қатыс­ты бөлігінде зат­тардың конс­трук­ци­ясы белгілен­ген стан­дарт­тар­дың, ере­желердің, тех­ни­калық рег­ла­мент­тердің та­лап­та­рына сай бо­луы ке­рек.

Қол­да­ныс­тағы заңна­малық актілерді бұза оты­рып, конс­трук­ци­ясы­на белгілен­ген қауіпсіздік та­лап­та­рына сәй­кес кел­мейтін өзгерістер ен­гi­зiл­ген көлiк құрал­да­ры тiр­кеу әркет­терін жүргізу­ге қабыл­данбай­ды.

Көлiк құрал­да­рына (нөмірлiк аг­ре­гат­тарға) меншік құқығын рас­тай­тын, тiр­кеу әре­кет­терін жүргізу үшін ұсы­нылған құжат­тар мы­надай мәлімет­терді қам­туы тиіс:

құжат­ты бер­ген күнi;

мәміленің мәні мен шарт­та­ры (мем­ле­кетті ор­ганның шешімі);

та­рап­тардың ме­кен-жайы, де­рек­те­мелері және қол­да­ры (заңды тұлғалар үшiн - мөрмен рас­талған қол­дар);

көлiк құра­лы ту­ралы мәлi­мет­тер (мар­ка­сы, мо­делi, мо­дифи­каци­ясы (ти­пi);

шығарылған жы­лы, әлемдік өндірушінің сәй­кес­тендіру ко­ды (WMI) – көлік құра­лының көліктік нөмірі сәй­кес­тендіру нөмірінің бірінші бөлімі (VIN) көлiк құра­лын шығару­шыны білдіреді. WMI ко­ды осы өндірушіні сәй­кес­тендіру мақса­тын­да көлік құра­лын шығару­шыға беріледі. WMI ко­дының қалған бөлімдерімен бірге пай­да­лану кезінде әлемнің бар­лық мем­ле­кет­терінде соңғы 30 жыл ішінде шығарылған көлік құрал­да­ры үшін оның қай­та­лан­ба­уын қам­та­масыз етеді;

шас­сидің (ра­маның), ша­нақтың (ко­ляс­ка­ның, тiр­ке­менің) түсi, реттік өндірістік нөмірі;

өндіруші за­уыт­тың қабыл­дау-тап­сы­ру актісінің (көлік құра­лы пас­порты­ның), сәй­кестік сер­ти­фика­тының, тіркеу құжа­тының се­ри­ясы, нөмірі және олар­ды бер­ген ұйым­дардың ата­уы.

Тiр­кеу әре­кет­терін жүргізу­ге өшi­рiл­ген не­месе қосып жа­зылған, сы­зылған сөзде­рi не­месе түсінік берілме­ген басқа да түзе­туле­рi бар, сон­дай-ақ қарын­дашпен жа­зылған құжат­тар қабыл­данбай­ды. Көрсетілген құжат­тардың мәтi­нi анық және айқын жа­зылуы ти­iс.

Аза­мат­тардың тегі, аты және әкесінің аты, тұрғылықты жерінің ме­кен-жайы (тіркел­ген тұрғылықты жері), ал заңды тұлғалар­дың ата­ула­ры қысқар­ту­сыз және ме­кен-жайы дәл көрсе­тiлу­ге ти­iс. Осы Ере­жеде көздел­ген жағдай­лар­ды қос­паған­да, тiр­кеу әре­кет­терін жа­сау үшін ұсы­ныла­тын құжат­тардың көшiр­ме­лерi, сон­дай-ақ тiр­кеу пунк­тте­рi бе­ретін тiр­кеу және өзге де құжат­тардың көшiр­ме­лерi түпнұсқаны айыр­бастай ал­май­ды.

Көлiк құра­лын тiр­кеу ту­ралы куәлiк­тiң де­рек­те­меле­рi Жол жүрісі ту­ралы кон­венци­ясы­ның та­лап­та­рына сәй­кес ла­тын әлiп­пе­сiнiң әрiп­те­рiмен қай­та­лана­ды. Тiр­кеу құжат­та­рын­дағы жаз­ба­лар жа­зу құрылғыла­рын пай­да­лана оты­рып, қара түстi пас­та­мен жа­зыла­ды. Тіркеу әре­кет­терін жа­сау мерзімдері Қазақстан Рес­публи­касы Үкіметінің 2009 жылғы 26 қазан­дағы № 1672 қаулы­сымен бекітілген «Ауыл ша­ру­ашы­лығы тіркейтін көлік құрал­да­рын қос­паған­да, ав­токөлік құрал­да­рын тіркеу, қай­та тіркеу және нөмірлік тіркеу белгілерін бе­ру» мем­ле­кеттік қыз­мет көрсе­ту стан­дарт­та­рын­да қарас­ты­рылған.

Басқа тiл­де жа­зылған көлiк құрал­да­рына меншік құқығын рас­тай­тын құжат­тар мен тiр­кеу әре­кет­терін жүргізу үшін ұсы­нылған өзге де құжат­тар мем­ле­кеттік не­месе орыс тiл­де­рiне ауда­рылған бо­луы ке­рек және бір тілден екіншісіне ауда­рудың дұрыс­тығы ту­ралы но­тари­ус­тың не осын­дай но­тари­ал­дық әре­кет­тер жүргізу­ге құқығы бар басқа ла­уазым­ды тұлғаның қолы­мен куәлан­ды­рылған бо­луы тиіс.

Қазақстан Рес­публи­касы­ның аумағына әке­лiн­ген көлiк құрал­да­рына (нөмірлік аг­ре­гат­тарға) меншік құқығы Қазақстан Рес­публи­касы­ның ке­ден ор­ганда­ры бе­ретін құжат­тармен рас­та­лады.

Өзекті сұхбат

Қайрат ТЫНЫБЕКОВ, ІІМ Жол полициясы комитетінің төрағасы, полиция полковнигі: азір халықтың жол полициясына деген сенімі арта түстірын басшыларына үндеу.
- Қайрат Сағатханұлы, соңғы жылдары қара жолдың бойында қаза табатындар санының күрт арту мәселесі, тіпті Елбасы қатысуымен өткен Қауіпсіздік кеңесінде қаралғанын білеміз. Ақыр соңында былтырғы жылы жол қозғалысы ережелерін бұзғандарға жауапкершілікті күшейту туралы заң қолданысқа енгізілді. Содан бері жыл өтті, жол қауіпсіздігіне қатысты нақты қандай нәтижелерді айта аласыз?
толығырақ »

Дауыс беру