Көліктік қылмыстарды ашу

Қазақстан Рес­публи­касы Ішкі істер ми­нистрлігі ав­то­мобиль көлігі аясын­дағы қыл­мысқа қар­сы күрес ша­рала­рының тиімділігін арт­ты­ру және осы бағыт­тағы же­дел-іздестіру қыз­метін жетілдірудің жаңа ұйым­дасты­рушы­лық-так­ти­калық әдістерін іздеу мақса­тын­да Қазақстан Рес­публи­касы ІІМ-нің 2002 жылғы 1 ма­усым­дағы №388 бұй­рығымен жол по­лици­ясы­ның қыз­метінде же­дел жұмыс жүргізу құқығы бар же­дел-іздестіру бөліністерін құрды.

Қазақстан Рес­публи­касы­ның заңна­масы­на және жүктел­ген міндет­терге сәй­кес же­дел-іздестіру бөліністерінің негізгі міндет­тері:

- рес­публи­каның ав­то­магист­раль­да­рын­да және олар­дың инф­роқұры­лым объектілерінде жа­сала­тын қыл­мыстар­ды ес­керту, анықтау, жо­лын ке­су және ашу бойын­ша ішкі істер ор­ганда­ры үшін заңна­мамен белгілен­ген құзы­реті шегінде об­лыстар­дың ІІД жол по­лици­ясы басқар­ма­лары­ның же­дел-іздестіру қыз­метін ұйым­дасты­ру және үй­лестіру, қыл­мыс жа­саған адам­дарды анықтау және ұстау, бұл рет­те Қазақстан Рес­публи­касы ҚК-нің 296 және 297-бап­та­рын­да көздел­ген адам өліміне әкеп соққан жол-көлік оқиғала­рымен бай­ла­ныс­ты қыл­мыстар­ды, көлік құрал­да­рын басқара­тын адам­дарға қатыс­ты жа­салған қарақшы­лық ша­бу­ыл­дар мен то­на­улар­ды ес­керту, олар­дың жо­лын ке­су және ашу негізгі ба­сым бағыт­та­ры бо­лып та­была­ды.

Көрсетілген бөліністердің қыз­метін тал­дау олар­дың ішкі істер ор­ганда­рының қыл­мысқа қар­сы күрес жөніндегі жұмы­сына белгілі бір үлес қосқанын көрсетті және жыл сайын жол по­лици­ясы­ның осы бөліністері қыз­меткер­лерінің тіке­лей ашқан қыл­мыста­рының са­ны өскені байқала­ды.

2008 жыл­дың 12 айын­да жол по­лици­ясы­ның көмек көрсе­туімен 18003 қыл­мыс не­месе ішкі істер ор­ганда­ры ашқан қыл­мыстар­дың 29,3% ашыл­ды, оның ішінде кісі өлтіру — 315, ден­са­улыққа қасақана зи­ян келтіру — 844, қарақшы­лық ша­бу­ыл — 334, то­нау — 1464, бөтеннің мүлкін ұрлау — 8528, көлік құра­лын заңсыз иеле­ну — 616, есірткі құрал­да­рының заңсыз ай­на­лымы­мен бай­ла­ныс­ты қыл­мыс — 1574, алаяқтық — 816 және зор­лау — 233. Жол по­лици­ясы қыз­меткер­лерінің тіке­лей қаты­су­ымен 4574 қыл­мыс ашыл­ды.

Со­нымен қатар рес­публи­каның ав­то­жол­да­рын­дағы қыл­мысқа қар­сы күресті жан­данды­ру бойын­ша басқа қыз­меттер­мен өза­ра іс-қимыл жа­сасу бөлігінде жол по­лици­ясы бөліністерінің же­дел-іздестіру қыз­метінде оң өзгерістер байқала­ды. Жол по­лици­ясы­ның же­дел құра­мы 2008 жыл­дың 12 айын­да 4932 қыл­мысты ашуға қатысқан, бұл 2007 жыл­дың осыған ұқсас ке­зеңінің көрсеткіштерінен 0,5% ар­тық. Жол по­лици­ясы қыз­меткер­лерінің тіке­лей қаты­сумен 1964 қыл­мыс ашыл­ды (+9,9%).

2009 жыл­дың 1 қаңта­рын­дағы жағдай бойын­ша Бас про­кура­тура­ның де­рек­теріне сәй­кес көрсетілген мерзімде рес­публи­када ав­токөлік ұрла­удың 600 және ұрлау мақса­тын­сыз көлік құра­лын заңсыз ием­де­нудің 2123 фактісі тіркел­ген. Ұрлау мақса­тын­сыз көлік құрал­да­рын заңсыз ием­де­нуді ашу 80% ша­масын­да. Ав­то­маши­налар­ды ұрла­уды ашу 40,7%-дан ас­пай­ды. Бөтеннің мүлкін ұрлау құры­лымын­да ав­токөлікті ұрла­удың және ай­дап әке­тудің үлес сал­мағы 5,2% (2009 жыл­дың 1 қаңта­рын­дағы жағдай бойын­ша) құрай­ды.

2008 жыл­дың 12 айын­да өткен жыл­дың осыған ұқсас ке­зеңімен са­лыс­тырған­да ав­то­маши­налар­ды ұрлау 455-ден 600-ге дейін не­месе 31,9%, ұрлау мақса­тын­сыз көлік құра­лын заңсыз ием­де­ну 2389-дан 2123-ке дейін не­месе -11,1% өскен.

Қазақстан Рес­публи­касы­ның Ішкі істер ми­нистрлігі бөтеннің мүлкін ұрлауға, оның ішінде ав­токөлік құрал­да­рын ұрлау және ай­дап әке­туге қар­сы күрес жөніндегі ша­ралар­дың тиімділігін арт­ты­ру және жетілдіру мақса­тын­да Ішкі істер ми­нистрінің 2006 жылғы 23 на­урыз­дағы №135 бұй­рығымен бекітілген «Бөтеннің мүлкін ұрлауға қар­сы іс-қимыл жөніндегі Қазақстан Рес­публи­касы ІІМ-нің 2006–2008 жыл­дарға ар­налған бағдар­ла­масы» әзірленді. Оның негізі мақсат­та­ры:

1. Әкімшілік-құқықтық ықпал ету ша­ралар­мен бірге жа­рия, жа­сырын әдістер арқылы ав­токөлік құрал­да­рын ұрла­удың және ай­дап әке­туді еск­рту, ашу бойын­ша же­дел қыз­метті тиісті ұйым­дасты­ру, құқық бұзу­шылықтар мен қыл­мыстар­ды жа­сауға бейім адам­дардың қоғамға қар­сы әркет­терін түзе­ту.

2. Жол по­лици­ясы бөліністерінің күштері мен құрал­да­рын ав­токөліктерді бөлшек­теп са­ту жер­лерінде тиімді пай­да­лану, бе­делі күмәнді ав­тоқыз­мет көрсе­ту объектілерінің қыз­метіне же­дел бақылау жа­сау.

3. Қазақстан Рес­публи­касы және ТМД бойын­ша іздестіру­де жүрген ав­токөліктерді, нөмірлік белгілерді, қыл­мыскер­лерді анықтау үшін жол по­лици­ясы ав­то­мобиль­дерін компьютерлік тех­ни­камен ке­зең-ке­зеңмен жа­рақта­уды ұйым­дасты­ру бо­лып та­была­ды.

Со­нымен қатар 2008 жы­лы ұрланған және ай­дап әкетілген ав­токөліктерді анықтау жөніндегі жұмыс­тың тиімділігін арт­ты­ру мақса­тын­да жол по­лици­ясы ор­ганда­рының бөліністерінде Минск қала­сының «Ре­гула» ЖШС әзірле­ген «Зор­кий» маг­ниттік оп­ти­калық құрал пай­да­ланы­лады, ол көлік құрал­да­ры аг­ре­гет­та­рының нөмірлерін сәй­кес­тендіруді жүргізіп, олар­ды қол­дан жа­са­уды анықтауға, сон­дай-ақ құжат­тардың алғашқы мазмұны­на өзгерістер енгізілген орын­да­рын анықтауға мүмкіндік бе­реді. Құрал­дың бағдар­ла­малық қам­та­масыз етуіне әр түрлі ел­дердің тех­ни­калық пас­порт­та­рының, анықта­ма-есеп­терінің, жүргізуші куәліктерінің үлгілері бар де­рек­тер ба­засы қоса беріледі.

Ба­задағы әрбір құжатқа құжат­тарды қорғаудың әр түрлі дәре­желері то­лық си­пат­талған. Осы құрал­ды пай­да­лану ке­зеңінде ша­нақ пен қозғалтқыш­тың нөмірлік белгілерін өзгер­тудің 94 және Ев­ро­одақ пен Аме­рика ел­дерінен кел­ген ав­то­маши­налар­ды тіркеу құжат­та­рын қол­дан жа­са­удың 8 фактісі анықтал­ды.

Өзекті сұхбат

Қайрат ТЫНЫБЕКОВ, ІІМ Жол полициясы комитетінің төрағасы, полиция полковнигі: азір халықтың жол полициясына деген сенімі арта түстірын басшыларына үндеу.
- Қайрат Сағатханұлы, соңғы жылдары қара жолдың бойында қаза табатындар санының күрт арту мәселесі, тіпті Елбасы қатысуымен өткен Қауіпсіздік кеңесінде қаралғанын білеміз. Ақыр соңында былтырғы жылы жол қозғалысы ережелерін бұзғандарға жауапкершілікті күшейту туралы заң қолданысқа енгізілді. Содан бері жыл өтті, жол қауіпсіздігіне қатысты нақты қандай нәтижелерді айта аласыз?
толығырақ »

Дауыс беру